België komt met score voor hergebruik van apparaten, alles over de herstelbaarheidsindex

Afvalnieuws

Vanaf nu moeten winkels in België bij bepaalde elektronische apparaten een herstelbaarheidsindex tonen. Dit is een score van 1 tot 10 die aangeeft hoe makkelijk een apparaat te repareren is. Het systeem lijkt op de bekende Nutri-Score voor voedingsmiddelen, maar dan voor reparaties. België is na Frankrijk het tweede Europese land dat zo’n systeem invoert. Ook in Nederland is repareren in plaats van nieuw kopen een belangrijk onderwerp. Er wordt hier echter nog geen herstelbaarheidsindex ingevoerd.

Welke producten krijgen een herstelbaarheidsindex?

In eerste instantie krijgen deze vijf productcategorieën een herstelbaarheidsindex:

• Vaatwassers
• Stofzuigers
• Hogedrukreinigers
• Grasmaaiers
• Laptops (zonder aanraakscherm)

Later volgen ook elektrische fietsen, elektrische steps en tablets.

Hoe wordt de score bepaald?

De herstelbaarheidsindex houdt rekening met verschillende factoren:

1. Beschikbaarheid van technische handleidingen en reparatie-informatie.
2. Hoe makkelijk het apparaat te demonteren is en welk gereedschap daarvoor nodig is.
3. Beschikbaarheid en levertijd van reserveonderdelen.
4. Verhouding tussen de prijs van onderdelen en de prijs van een nieuw product.

Een lage score (rood) betekent dat een apparaat moeilijk te repareren is, terwijl een hoge score (groen) aangeeft dat het product goed herstelbaar is.

Is dit goed nieuws voor consumenten en milieu?

Deze maatregel is onderdeel van een groter plan voor een circulaire economie, waarin producten langer meegaan en minder snel afval worden. Consumenten kunnen nu bewustere keuzes maken voor producten die beter te repareren zijn.

De reacties van verschillende betrokken partijen in België zijn gemengd. Zo zegt consumentenorganisatie “Testaankoop” (vergelijkbaar met de consumentenbond in Nederland) dat het een goed initiatief is, maar is ook kritisch. Een apparaat kan een hoge algemene score hebben, maar bijvoorbeeld zwak scoren op demonteerbaarheid. Als je een product niet uit elkaar kunt halen, kun je het ook niet repareren.

Repair&Share, een Belgische milieuvereniging, is positiever. “Uit onderzoek blijkt dat toestellen sinds de komst van de index in Frankrijk steeds beter te herstellen vallen. Fabrikanten zien het als een verkoopargument en consumenten houden rekening met de score bij hun aankoop,” aldus projectcoördinator Rosalie Heens.

Nederland vs. België

Vooralsnog is er in Nederland geen herstelbaarheidsindex zoals in België. Wel gelden er een aantal regels in Nederland die ervoor zorgen dat niet alle apparaten “zomaar” vervangen mogen worden.

Wat kun je doen als jouw apparaat kapot gaat?

Niet iedereen is even handig. In België heeft Repair&Share daarom de website herstelmij.be gelanceerd, waarop meer dan 1.200 reparatiepunten te vinden zijn. Van Repair Cafés met vrijwilligers tot professionele, onafhankelijke herstellers.

Wat geldt er in Nederland?

Nederland heeft (nog) geen verplichte herstelbaarheidsindex, maar wel:

EU-reparatieregels

• Fabrikanten moeten reserveonderdelen en handleidingen aanbieden voor bepaalde productcategorieën
• Dit geldt onder andere voor wasmachines, koelkasten en tv’s
• Vanaf 2024 ook voor smartphones en tablets

Vrijwillige initiatieven

• Repair Cafés: gratis reparatiehulp door vrijwilligers
• iFixit: onafhankelijke reparatiegidsen
• Sommige winkels bieden eigen reparatieservices aan

Waarom is repareren belangrijk?

Repareren in plaats van vervangen wordt steeds belangrijker. De voordelen van producten repareren in plaats van nieuw te kopen:

• Ben je goedkoper uit dan steeds nieuwe spullen te kopen.
• Heb je minder elektronisch afval.
• Beter voor het milieu.
• Zuiniger met (kostbare) grondstoffen.